هاشم حسيني تهرانى

44

علوم العربية

بابها و مصادر آنها و معانى آنها قاعده كلى ندارد جز همان چند قاعده كه گفته شد ، بلكه بايستى وزن و معنى و مصدر هرفعلى را از كتب لغت استخراج نمود . و علماء صرف و لغت شش مثال از مثالهاى معروف را انتخاب كرده‌اند ، و اين شش باب را به آن مثالها ناميده و معرفى ميكنند ، و حرفى از حروف اصول آن مثالها را به عنوان علامت آن باب در كتابهاى لغت گذارده‌اند ، و آن شش مثال اين است : 1 - ضرب يضرب ، و علامتش " ض " است ، هرفعلى كه از باب " فعل يفعل " باشد ، ميگويند از باب " ضرب يضرب " است . 2 - نصر ينصر ، و علامتش " ن " است ، هرفعلى كه از باب " فعل يفعل " باشد ، ميگويند از باب " نصر ينصر " است . 3 - منع يمنع ، و علامتش " ع " است ، هرفعلى كه از باب " فعل يفعل " باشد ، ميگويند از باب " منع يمنع " است . 4 - علم يعلم ، و علامتش " ل " است ، هرفعلى كه از باب " فعل يفعل " باشد ، ميگويند از باب " علم يعلم " است . 5 - كرم يكرم ، و علامتش " ر " است ، هرفعلى كه از باب " فعل يفعل " باشد ميگويند : از باب " كرم يكرم " است . 6 - حسب يحسب ، و علامتش " س " است ، هرفعلى كه از باب " فعل يفعل " باشد ، ميگويند از باب " حسب يحسب " است . ولى هريك از ابواب ثلاثى مزيد و رباعى مجرد و رباعى مزيد را بنام مصدرش مينامند ، چنانچه اكنون مذكور مىشود .